RECEPT 4
Als vakantie niet meer genoeg is
Henk is net terug van vakantie. De vakantie was bedoeld om bij te komen. Even afstand van het werk. Even geen volle agenda, geen eindeloze stroom e-mails en geen problemen die onmiddellijk opgelost moesten worden. Maar eenmaal terug op zijn werk gebeurt precies wat hij eigenlijk al vreesde. Binnen enkele dagen zit hij weer in hetzelfde ritme. Zijn agenda loopt vol. Zijn mailbox stroomt over. Collega's komen met vragen en voordat hij het merkt, is hij weer bezig met alles wat op dat moment aandacht vraagt. De vakantie was blijkbaar niet het probleem. Het probleem zit in wat er daarna iedere dag opnieuw gebeurt. Henk voelt zich al langere tijd geleefd. Hij legt de lat hoog voor anderen, maar nog hoger voor zichzelf. Falen is voor hem geen optie. Als het druk wordt, doet hij wat hij altijd heeft gedaan: een tandje erbij. Maar juist dat begint hem nu op te breken.
Van vakantie naar dagelijks leven
Tijdens het wandelen vertelt Henk dat hij zich al langere tijd geleefd voelt.
Er zijn voortdurend dingen die moeten.
Een vergadering. Een telefoontje. Een e-mail. Een probleem dat opgelost moet worden. Een medewerker die iets van hem nodig heeft.
En als iets niet goed loopt, voelt Henk zich al snel verantwoordelijk.
Hij legt de lat hoog.
Voor anderen.
Maar vooral voor zichzelf.
Falen is voor hem eigenlijk geen optie.
Als iets niet lukt, zet hij liever nog een tandje bij.
Dat heeft hem jarenlang geholpen om resultaten te behalen.
Maar wat ooit een kracht was, begint nu tegen hem te werken.
De knellende agenda
Henk merkt dat zijn agenda steeds voller is geworden.
Niet alleen met belangrijke zaken.
Juist de kleine dingen nemen steeds meer tijd in beslag.
E-mails beantwoorden.
Details controleren.
Ad-hocproblemen oplossen.
Nog even iets aanpassen.
Nog even iemand terugbellen.
Nog even controleren of iets wel goed gebeurt.
Hij is steeds meer mensen gaan managen en steeds minder processen.
Daardoor zit hij voortdurend midden in de uitvoering.
Hij moet er zelf om lachen. Maar onder die lach zit iets anders.
Hij weet dat hij eigenlijk met belangrijkere zaken bezig zou moeten zijn.
Meer afstand nemen. Meer overzicht houden. Meer ruimte geven.
Maar zodra er iets gebeurt, springt hij er weer bovenop.
Wat doet Henk tijdens het wandelen?
Tijdens de Wandelogie-sessie lopen we niet rechtstreeks naar een oplossing.
We onderzoeken eerst het patroon.
Ik vraag Henk bijvoorbeeld:
Hij denkt even na.
"Als ik mijn laptop open."
Maar na een paar minuten komt hij zelf tot een andere conclusie.
Eigenlijk begint zijn werkdag al wanneer hij 's morgens op zijn telefoon kijkt.
Een bericht. Een e-mail. Een vraag.
En voordat hij goed en wel begonnen is, staat zijn hoofd alweer in de werkstand.
Dat inzicht is klein.
Maar belangrijk.
De kracht van de pauzeknop
We bespreken tijdens het wandelen het verschil tussen reageren en kiezen.
Henk reageert voortdurend.
Op e-mails.
Op vragen.
Op problemen.
Op verwachtingen.
Maar wanneer kiest hij eigenlijk nog bewust wat belangrijk is?
Dat blijkt een lastige vraag.
Want Henk is gewend om beschikbaar te zijn.
Voor iedereen.
Altijd.
We spreken daarom niet meteen af dat hij zijn hele agenda moet veranderen.
We zoeken naar één kleine plek waar hij een pauzeknop kan inbouwen.
Eerst kijken.
Is dit werkelijk belangrijk?
Moet ík dit doen?
Moet het nú?
Of kan het wachten?
Aan welk touwtje moet je trekken?
Tijdens de wandeling gebruiken we een metafoor.
Een grote kluwen touw.
Als je aan alle touwtjes tegelijk trekt, wordt de kluwen alleen maar ingewikkelder.
Maar soms zit er één touwtje tussen dat de spanning veroorzaakt.
Daar moet je beginnen.
Bij Henk zou dat bijvoorbeeld kunnen zijn:
Als hij daaraan iets verandert, kunnen andere dingen vanzelf mee veranderen.
Minder onderbrekingen.
Meer overzicht.
Meer rust.
Meer ruimte om na te denken.
Niet omdat Henk minder wil doen.
Maar omdat hij wil voorkomen dat zijn energie voortdurend verdwijnt in bijzaken.
Vakantie is geen reparatie
Henk begint te begrijpen dat een vakantie natuurlijk waardevol kan zijn.
Maar een vakantie kan een patroon dat iedere werkdag opnieuw ontstaat niet automatisch veranderen.
Als je na twee weken rust weer teruggaat naar dezelfde agenda, dezelfde verwachtingen en dezelfde manier van reageren, komt het oude patroon gemakkelijk terug.
De vraag wordt daarom niet:
Maar:
Dat is een heel andere vraag.
De kleine verandering
Henk besluit één experiment te doen.
Wanneer hij 's morgens op zijn werk komt, opent hij niet onmiddellijk zijn mailbox.
Eerst neemt hij tien minuten.
Geen telefoon.
Geen e-mail.
Geen ad-hoczaken.
Alleen kijken:
Het lijkt bijna te simpel.
Maar juist dat is de bedoeling.
Geen groot veranderplan.
Eerst één klein experiment.
Wat Wandelogie hier concreet doet
1. Afstand creëren
Door letterlijk uit zijn werkomgeving te stappen, krijgt Henk ruimte om zijn situatie van buitenaf te bekijken.
2. Patronen zichtbaar maken
Tijdens het lopen praten we over concrete situaties uit zijn dagelijks leven. Daardoor worden automatische gewoonten herkenbaar.
3. Nieuw gedrag oefenen
Een inzicht blijft niet alleen een inzicht. Tijdens de wandeling kan Henk vertragen, waarnemen, keuzes maken en vervolgens één kleine verandering meenemen naar zijn werkdag.
Wandelen is dus niet alleen het decor van het gesprek.
Het is een actief onderdeel van de begeleiding.
De wandeling als spiegel
We gebruiken de omgeving om het gesprek te vertragen.
Een kruispunt kan bijvoorbeeld aanleiding zijn om stil te staan bij keuzes.
Een splitsing in het wandelpad kan aanleiding geven tot de vraag:
Een drukke weg kan aanleiding zijn om te praten over alle prikkels die Henk gedurende een werkdag binnenkrijgt.
Een rustig bospad kan juist aanleiding zijn om te ervaren wat er gebeurt wanneer hij niet voortdurend hoeft te reageren.
De natuur geeft geen oplossing.
Maar de omgeving helpt wel om anders naar het eigen gedrag te kijken.
Van inzicht naar oefenen
Wandelogie blijft niet alleen bij praten.
Tijdens de wandeling oefenen we met ander gedrag.
Ik vraag Henk bijvoorbeeld om zijn wandeltempo bewust te vertragen.
Niet omdat langzaam lopen beter is.
Maar om hem te laten ervaren wat er gebeurt wanneer hij niet automatisch meegaat met het tempo dat hem wordt opgelegd.
Daarna bespreken we:
Henk merkt dat hij aanvankelijk onrustig wordt.
Hij wil eigenlijk weer sneller.
Dat herkennen we als een patroon.
Ook op zijn werk heeft hij moeite om te vertragen.
Punaises poetsen
Tijdens de wandeling komt Henk opnieuw met zijn eigen uitdrukking:
Hij moet lachen.
Maar het raakt wel de kern.
Hij besteedt veel tijd aan kleine details omdat hij het gevoel heeft dat hij anders tekortschiet.
We onderzoeken daarom welke taken werkelijk belangrijk zijn en welke taken vooral voortkomen uit zijn behoefte om controle te houden.
De vraag wordt:
Voor Henk blijkt dat een lastige vraag.
Maar ook een belangrijke.
Aan het juiste touwtje trekken
Aan het einde van de wandeling maken we de balans op.
Henk ziet dat hij niet aan alles tegelijk hoeft te trekken.
Hij hoeft zijn agenda niet volledig om te gooien.
Hij hoeft niet minder verantwoordelijk te worden.
Hij moet vooral leren bewuster te kiezen waar hij zijn verantwoordelijkheid voor inzet.
Het eerste touwtje waaraan hij wil trekken is daarom:
Eerst kijken.
Dan kiezen.
Dan handelen.
Wandelogie kan helpen om stil te staan bij stress, werkdruk, gedrag en de manier waarop je met dagelijkse belasting omgaat. Het is echter geen vervanging voor medische of psychologische behandeling.
Herken je bij jezelf ernstige of aanhoudende klachten, zoals extreme vermoeidheid, langdurige somberheid, slaapproblemen, paniek, lichamelijke klachten of het gevoel dat je het niet meer aankunt? Wacht dan niet af, maar bespreek dit met je huisarts of een andere gekwalificeerde professional.
Ook wanneer je tijdens een Wandelogie-sessie merkt dat de problemen groter zijn dan alleen werkdruk of een gebrek aan balans, is het belangrijk om passende professionele hulp in te schakelen.
Wandelogie is geen diagnose en geen wondermiddel. Het is een manier om bewust stil te staan, te bewegen en te onderzoeken waar je zelf verandering kunt aanbrengen.
Reflectieoefening
Neem tijdens een wandeling jouw eigen werkdag eens onder de loep. Beantwoord de vragen rustig en eerlijk.
Het inzicht van Henk
Henk ontdekt tijdens de Wandelogie-sessie niet dat hij minder moet gaan werken.
Hij ontdekt iets anders.
Hij moet misschien anders gaan werken.
Niet overal tegelijk aan beginnen.
Niet ieder probleem onmiddellijk oplossen.
Niet iedere e-mail direct beantwoorden.
Niet voortdurend beschikbaar zijn.
En vooral:
Zijn kracht — verantwoordelijkheid nemen en hoge eisen stellen — hoeft niet te verdwijnen.
Hij moet alleen voorkomen dat die kracht hem gaat beheersen.
De vakantie heeft hem niet veranderd.
Maar de vakantie heeft hem wel laten zien dat hij behoefte heeft aan verandering.
De Wandelogie-sessie helpt hem vervolgens om te onderzoeken waar hij die verandering kan beginnen.
Misschien niet aan honderd touwtjes tegelijk.
Maar gewoon aan één.
Een vakantie kan je tijdelijk afstand geven van je werk, maar echte verandering begint vaak bij de manier waarop je daarna weer aan het werk gaat.
Gebruik een wandeling daarom niet alleen om tot rust te komen, maar ook om letterlijk afstand te nemen en jezelf de vraag te stellen: